Şükran ÇiftçiTüm yazıları ›
Gelenekten Geleceğe: Mutfaklarımızda "Öz"ü Kaybetmeden Modernleşmek
Gelenekten Geleceğe: Mutfaklarımızda "Öz"ü Kaybetmeden Modernleşmek
Gastronomi, sadece tabağa konulan malzemenin pişirilip sunulmasından ibaret değildir; bir coğrafyanın hafızası, kültürü, geçmişi ve geleceğe bıraktığı en mukaddes mirastır. Bugün mutfaklarımızda esen değişim rüzgârları, bir yandan mutfağımıza uluslararası bir vizyon kazandırırken, diğer yandan maalesef bizi en değerli hazinelerimizden uzaklaştırıyor. "Modernize ediyorum" veya "popüler trendlere uyuyorum" kisvesi altında yapılan bazı hatalı uygulamalar, Türk mutfağının köklerine adeta haksızlık ediyor. Peki, bu dengeyi nerede kaybettik ve doğrusu ne olmalı?
1. Eksi: Lezzeti ve Özü Unutup Sadece "Görsel Şova" Odaklanmak
Bugün bazı işletmelerde masaya gelen tabaklar adeta birer sanat galerisi eseri gibi; ancak yendiğinde o beklenen damak çatlatan lezzeti vermiyor. Burada mesele estetik sunum kesinlikle değil; gerçek bir aşçı bilir ki sunum, lezzetin tacıdır. Sorun, "biçimin" "içeriğin" önüne geçmesi, ana malzemenin kendi karakterinin ve tadının ezilmesidir.
Doğrusu: Gerçek aşçılık ve ustalık; en yalın malzemeyle bile doğru pişirme tekniğini, ateşin o hassas ayarını ve damakta iz bırakan derinliği yakalamaktır. Tabak ne kadar süslü olursa olsun, temel lezzet eksikse o sadece bir illüzyondur.
2. Eksi: "Sürdürülebilirlik" Söylemi ile "İsraf" Çelişkisi
Dilimizden düşmeyen kavramların başında "sıfır atık" ve sürdürülebilir mutfak geliyor. Panellerde, sosyal medyada bu konuda fırtınalar koparılıyor. Ancak mutfağın mutfağına, arka plana baktığımızda tonlarca gıdanın bilinçsizce çöpe atıldığını, yerel üreticinin desteklenmek bir yana dursun, endüstriyel ve kimyasal katkılı ürünlere teslim olunduğunu ne yazık ki üzülerek izliyoruz.
Doğrusu: Atıksız mutfak yönetimi yeni bir trend veya pazarlama stratejisi değildir. Bizim kadim kültürümüz zaten köklerinde, kabuklarında ve artan malzemelerinde israfı yasaklayan bir felsefeye sahiptir. Yerel üreticiyi korumak, ata tohumuna sahip çıkmak ve her ürünü son damlasına kadar değerlendirmek modern bir lüks değil, bir mesleki zorunluluktur.
3. Eksi: Hızlı Tüketim Kültürünün Yerel Değerleri Yutması
Günümüzün en büyük tehlikelerinden biri de "fast-food" zihniyetinin ve tek tip global lezzetlerin tencere yemeklerimizi, el açması hamur işlerimizi ve yerel tatlarımızı tehdit etmesidir. Özellikle genç nesil, pratik ve hızlı tüketim uğruna bin yıllık geleneksel reçetelerimizin o emek isteyen, sabır gerektiren o eşsiz dokusundan mahrum büyüyor.
Son Söz Niyetine: Köklerimizden Kopmadan İleriye
Bir mutfak ne kadar evrensel tekniklerle donatılırsa donatılsın, gücünü kendi köklerinden aldığı sürece kalıcıdır. Bizler mutfak erbabı, eğiticiler ve yazarlar olarak bu yanlışa "dur" demek, eksileri açıkça masaya yatırıp doğruları nesillere aktarmakla mükellefiz. Modernleşmek; geçmişi reddetmek değil, geçmişin o sağlam temelleri üzerine geleceği inşa etmektir.
Çünkü mutfak, milletlerin kimliğidir; kimliğine sahip çıkmayanlar ise başka mutfakların gölgesinde kaybolmaya mahkûmdur.
Executive Chef Şükran Çiftçi