Ekonomik Koşullar Memuru Zorluyor: Geçim Kaygısı Büyüyor

Devlet Memurları Sendikası (DMS) Genel Başkanı Tuncay Cengiz, kamu çalışanları ve memur emeklilerinin yaşadığı ekonomik sıkıntılara ilişkin kapsamlı açıklamalarda bulundu. Memur maaşlarının mevcut durumunu resmi veriler üzerinden değerlendiren Cengiz, çalışan memurların ortalama 81 bin 23 lira, en düşük 70 bin 217 lira maaş aldığını; Emekli Sandığı emeklilerinin ise ortalama 37 bin 29 lira aylıkla yaşamını sürdürmeye çalıştığını ifade etti. Açlık ve yoksulluk sınırıyla karşılaştırıldığında ortaya çıkan tablonun ciddi bir geçim sorununa işaret ettiğini belirten Cengiz, sendikanın son bir yılda gerçekleştirdiği üç ayrı ankette memurların yüzde 90'ın üzerinde bir oranla geçinemediğini bildirdiğini kaydetti.

MEMURUN ORTALAMA MAAŞI 81 BİN LİRA

Memurların maaşlarının kadro, kıdem, görev ve sosyal yardımlar gibi farklı kriterlere göre değiştiğini belirten DMS Genel Başkanı Tuncay Cengiz, değerlendirmelerinde Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı tarafından yayımlanan verileri esas aldıklarını söyledi.

30 Ekim tarihli rapora dikkat çeken Cengiz, memurların maaş ortalamasının 81 bin 23 lira olduğunu belirterek, “Bütün memurlarımızın en yüksek devlet memurundan en düşük ücret alan memurumuza kadar hepsinin ortalaması alındığında 81 bin 23 lira aylık alıyor. En düşük aylık ise 70 bin 217 lira 50 kuruş. Bu Cumhurbaşkanlığı'nın kendi verisi” dedi.

Emekli Sandığı emeklilerinin maaşlarına da değinen Cengiz, “Emekli Sandığı emeklilerimizin de ortalaması 37 bin 29 lira. En düşük Emekli Sandığı emeklisi maaşı da 30 bin 403 lira” ifadelerini kullandı.

MAAŞLAR YOKSULLUK SINIRININ GERİSİNDE

Memur maaşlarının değerlendirilmesinde yalnızca alınan ücretlerin değil, açlık ve yoksulluk sınırının da dikkate alınması gerektiğini vurgulayan Cengiz, Türk-İş'in Ekim ayında açıkladığı Ankara verilerini paylaştı.

Dört kişilik bir ailenin yoksulluk sınırının 123 bin 856 lira, açlık sınırının ise 38 bin 24 lira olduğunu belirten Cengiz, memur maaşlarıyla bu rakamlar arasındaki farkın giderek belirginleştiğini ifade etti.

Cengiz, “80 bin lira ortalama ücret alınıyor, 123 bin 856 lira yoksulluk sınırı. Bu ne demek? Yoksulluk sınırının 43 bin lira altında ortalama ücret alınıyor memur. 70 bin lira en düşük memur ücretini dikkate alırsak aradaki fark 53-54 bin liraya çıkıyor” diye konuştu.

Emekli maaşlarının durumunun ise daha ağır olduğunu belirten Cengiz, ortalama Emekli Sandığı aylığının açlık sınırının dahi altında kaldığını söyledi.

“Emeklimiz ortalama olarak açlık sınırının altında ücret alıyor. Yani karnını doyurmaktan aciz. Aç, işte Türkçesini söyleyeyim” diyen Cengiz, açlık sınırının yalnızca dengeli beslenme için gerekli gıda harcamalarını kapsadığına dikkat çekti.

Vatandaşların geçinebilmek için temel tüketim alışkanlıklarından vazgeçmek zorunda kaldığını belirten Cengiz, “İnsanlar geçinebilmek için belki yeşil zeytin almıyor, belki reçel almıyor. Peynirin çok daha farklı bir çeşidini değil, en ucuz ürünlerden alıyor. Bir paradan kaynak oluşturup faturalarını ödemeye çalışıyor. Buradaki rakamlar, herkesin insanca ve onurlu bir şekilde yaşayabilmesi için belli bir kalitenin altına düşmeden alması gereken gıdayla ilgili rakamlar” ifadelerini kullandı.

SEYYANEN ZAM EMEKLİLİKTE GELİR KAYBINA YOL AÇIYOR

2023 yılında memurlara verilen seyyanen zammın emekli aylıklarına yansıtılmamasının önemli bir sorun oluşturduğunu kaydeden Cengiz, çalışan memur ile memur emeklisi arasındaki gelir farkının emekliliği zorlaştırdığını dile getirdi.

14 Temmuz 2023 tarihinde yapılan düzenlemeyle 8 bin 77 lira seyyanen zam verildiğini, bu tutarın günümüzde 25 bin 123 liraya ulaştığını belirten Cengiz, söz konusu ödemenin emeklilik hesaplamalarına dahil edilmemesinin çalışan memurlar açısından ciddi bir kayba neden olduğunu söyledi.

Cengiz, “80 bin liradan 25 bin lirayı düşürdüğünüz zaman rakam 50-55 bin lira gibi bir seviyeye geliyor. Eğer bu seyyanen zam verilmemiş olsaydı çalışan memurlarımızın da durumu oldukça vahim bir tabloyla karşı karşıya kalacaktı. Neredeyse açlık sınırına gelmiş olacaktı” dedi.

Seyyanen zammın emekli aylıklarına yansıtılmamasını büyük bir eksiklik olarak değerlendiren Cengiz, “Memur emeklisiyle çalışan memuru özlük hakkı açısından birbirinden ayırmak doğru bir uygulama değildir. Bunun ceremesini çektik. İnsanlar emekli olamadı. Çünkü bahsedilen refah payı emeklilikte geçerli olmadığı için emekli olduğunuz zaman kesiliyor” ifadelerini kullandı.

Emekli olduklarında maaşlarının önemli ölçüde düşeceğini bilen memurların çalışmaya devam etmek zorunda kaldığını belirten Cengiz, “80 bin lirayla geçinemeyen bir insan 37 bin lirayla nasıl geçinecek? Böyle bir ihtimal yok” diye konuştu.

2027  İÇİN SEYYANEN ZAM VE REFAH PAYI BEKLENTİSİ

Cumhurbaşkanı tarafından memur ve emeklilere yönelik ilave düzenleme yapılabileceğine ilişkin açıklamaları değerlendiren Cengiz, gündeme gelebilecek uygulamanın seyyanen zam veya refah payı şeklinde olabileceğini ifade etti.

Sendika olarak temel beklentilerinin 2023 yılında verilen seyyanen zammın emeklilikte de geçerli olmasını sağlayacak bir düzenleme olduğunu belirten Cengiz, “2023 yılında verilmemiş olan, bugün 25 bin 123 lira olan rakamın emeklilikte de geçerli olacağı bir formül getirilmesi gerekir diye ifade ediyoruz, düşünüyoruz, istiyoruz” dedi.

Ancak yapılacak düzenlemenin bütçe imkanlarıyla doğrudan bağlantılı olduğunu belirten Cengiz, 2027 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Teklifi'ndeki ödeneklere dikkat çekti.

Bütçe verilerini değerlendiren Cengiz, genel bütçe artış oranının yüzde 44, sosyal güvenlik ve sosyal yardımlarla ilgili ödeneklerdeki artışın ise yüzde 55 olarak öngörüldüğünü söyledi. Aradaki farkın tek başına yüksek tutarlı bir seyyanen zam beklentisini karşılamaya yetmeyebileceğini ifade eden Cengiz, “Eldeki rakamlar, 25 bin lira gibi rakamların olmayacağını gösteriyor. Benim öngörüm, 5 veya 10 puanlık bir artışla, bir refah payıyla Ocak ayı sürecinin tamamlanacağı yönünde” değerlendirmesinde bulundu.

Bununla birlikte beklentisinin daha yüksek olduğunu vurgulayan Cengiz, “Arzu ediyorum ki 25 bin 123 lira bütün emeklilerimize de memur emeklilerine de yansıtılsın” ifadelerini kullandı.

BİRİKİMLER TÜKENDİ, BORÇLANMA ARTTI

Memurların ekonomik koşullarının giderek ağırlaştığını belirten Cengiz, geçim sıkıntısının artık yalnızca harcamaları kısarak aşılabilecek bir noktayı geçtiğini söyledi.

Vatandaşların önce tüketim alışkanlıklarını değiştirdiğini, ardından yaşam standartlarını düşürdüğünü, daha sonra ise birikimlerini kullanmaya ve borçlanmaya başladığını ifade eden Cengiz, “İnsanlar iyice kemer sıktılar. Birçok şeyden vazgeçtiler. Hayatlarını o kadar çok daralttılar ki yaşam kalitesi açısından standartlarını da düşürdüler. Yine olmadı. Sonra geçmiş dönemden ellerinde bulunan birikimleri, yatırımları kullanmaya başladılar. Onlar da bitti. Sonra borçlanmaya başladılar” diye konuştu.

Borçlanmanın memurlar açısından en büyük sorunlardan biri haline geldiğini vurgulayan Cengiz, “Gelirin yetmediği durumda, geliri karşılamadığı durumda borçlanmaya başladılar. İnsanlar borçlandı, borçlandı ve artık işin içinden çıkılmaz hale geldi” ifadelerini kullandı.

ANKETLERDE MEMURLARIN YÜZDE 91’İ GEÇİNEMİYOR

Sendika olarak kamu çalışanlarının ekonomik durumunu düzenli anketlerle takip ettiklerini belirten Cengiz, son bir yıl içerisinde gerçekleştirilen üç ayrı anketin sonuçlarını paylaştı.

Ekim 2025, Nisan 2026 ve Ekim 2026 tarihlerinde yapılan anketlerde memurların büyük bölümünün maaşlarıyla geçinemediğini ifade ettiğini belirten Cengiz, sonuçların ekonomik tablonun giderek ağırlaştığını söyledi.

Anket sonuçlarını paylaşan Cengiz, “2025 yılının Ekim ayında yaptığımız ankette insanların yüzde 94'ü geçinemediğini ifade etmişti. 2026'nın Nisan ayında yaptığımız ankette yüzde 97,2'si ‘Geçinemiyorum’ dedi. En son 2026'nın Ekim ayında yaptığımız ankette de yüzde 91, ‘Ben geçinemiyorum, maaşım bana yetmiyor’ dedi” açıklamasında bulundu.

Üç ankette de geçinemediğini belirtenlerin oranının yüzde 90'ın üzerinde olduğuna dikkat çeken Cengiz, “Yani yüzde 90'ın üzerinde bir rakam. Bakın çok ciddi bir rakam. Geçinemiyorum diyor. Bunların tamamı da memurlar üzerinde yapılan anketler” dedi.

BORÇLULUK ORANI YÜZDE 70’İN ÜZERİNDE

Sendikanın anketlerinde memurların borç durumunu da araştırdıklarını belirten Cengiz, borçluluk oranlarının yüksek seyrettiğini ifade etti.

Ekim 2025'te gerçekleştirilen ankette memurların yüzde 73'ünün borcu olduğunu söylediğini aktaran Cengiz, Nisan 2026 anketinde bu oranın yüzde 78,5'e yükseldiğini kaydetti.

Ekim 2026'da yapılan son ankette ise farklı borçlanma kalemlerinin birlikte değerlendirildiğini belirten Cengiz, “Yüzde 52,3'lük bir kredi ödemesi, yüzde 18'lik de farklı bir borçlanma söz konusu. Topladığımız zaman yüzde 70,3 oranında bir borçlanmadan bahsediyoruz. Yani insanlarımız borçlanma durumunda” diye konuştu.

BANKALARA BORÇLU KİŞİ SAYISI 44 MİLYONA ULAŞTI

Memurların ekonomik durumunu değerlendirirken Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezi verilerini de takip ettiklerini belirten Cengiz, bireysel kredi, kredi kartı, taşıt kredisi ve kredili mevduat hesaplarına ilişkin borçların düzenli olarak incelendiğini söyledi.

Eylül ayı verilerine göre Türkiye'de 44 milyon kişinin bankalara borçlu olduğunu belirten Cengiz, kişi başına düşen ortalama borcun 277 bin 889 lira olduğunu açıkladı.

Cengiz, “44 milyon kişinin bu tarz borçları var. Topladığınız zaman ortalaması kişi başı 277 bin 889 lira. Türkiye'de kişilerin ortalama borcu var. Belki belli kişilerin hiç borcu yoktur, daha azdır; belli kişilerin de bunun iki katı, üç katı kadar borcu vardır. Ama ortalama olarak kişi başı 277 bin lira borcumuz var” ifadelerini kullandı.

Memurlar üzerinde gerçekleştirilen anket sonuçlarıyla ülke genelindeki borç verilerinin birbirini desteklediğini savunan Cengiz, geçim sıkıntısının borçlanmayı artırdığına dikkat çekti.