0:00
Hürmüz Boğazı’nda yaşanabilecek olası bir kriz, küresel enerji akışının yanı sıra tarım piyasalarını da doğrudan etkileyebilecek riskler nedeniyle ekonomi çevrelerinde yakından takip ediliyor. Uzmanlar, bölgeden geçen petrol ve doğal gaz sevkiyatındaki olası aksaklıkların gübre ve lojistik maliyetlerini artırarak dünya genelinde gıda fiyatları üzerinde zincirleme bir baskı oluşturabileceğine dikkat çekiyor.
Olası bir krizin Türkiye’de küresel tarım ve enerji piyasaları üzerindeki etkileri tartışılmaya devam ederken, Tarım Politikaları Uzmanı Ergin Kahveci, Türkinform muhabiri Sümeyye Aksu’ya açıklamalarda bulundu.
“KÜRESEL TARIMIN MALİYETİ HÜRMÜZ’E BAĞLI”
Kahveci, Türkiye’nin Hürmüz Boğazı merkezli olası bir krizdeki konumuna ilişkin değerlendirmesinde, küresel tarım dengelerinin özellikle gübre ve mazot fiyatları üzerinden ciddi bir baskı altına girebileceğini ifade etti. Kahveci, Hürmüz Boğazı’nın yalnızca enerji değil, aynı zamanda tarımsal üretimde kritik öneme sahip amonyum bazlı gübrelerin küresel lojistiği açısından da stratejik bir geçiş hattı olduğuna dikkat çekti.
İran, Irak, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi üretici ülkelerden çıkan enerji ve gübre ürünlerinin önemli bir bölümünün bu koridordan dünya pazarlarına ulaştığını belirten Kahveci, olası bir aksamanın hem fiyatları yükseltebileceğini hem de tedarik zincirlerinde kırılganlığı artırabileceğini vurguladı.
KÜRESEL TARIMDA ZİNCİRLEME ETKİ
Olası bir kriz durumunda özellikle gübre ve enerji fiyatlarında yaşanacak artışın dünya genelinde tarımsal üretim maliyetlerini yukarı çekebileceğini belirten Kahveci, bu durumun Brezilya, Arjantin ve Avrupa ülkelerinde daha belirgin hissedileceğini söyledi. Avrupa’da özellikle tarım mazotu ve gübre fiyatlarındaki artışın üretim maliyetlerini ciddi şekilde yükselttiği ifade ediliyor.
Kahveci, bazı Avrupa ülkelerinde tarım mazotuna yüzde 70–80’e varan maliyet artışlarının yaşandığını, bunun da gıda enflasyonu üzerinden toplumsal baskıyı artırabileceğini vurguladı. İspanya, Fransa, İtalya, İngiltere, Macaristan ve Polonya gibi ülkelerin bu süreçte çeşitli vergi indirimleri ve destek paketleri açıkladığı da hatırlatıldı.
TÜRKİYE’NİN KONUMU: RİSKTEN ÇOK FIRSAT
Türkiye’nin bu süreçten küresel ölçekte en az etkilenen ülkelerden biri olabileceğini ifade eden Kahveci, İran ve Ukrayna krizlerinin Türkiye açısından aynı zamanda lojistik avantajlar da doğurduğunu söyledi. Türkiye’nin coğrafi konumu sayesinde enerji ve tarım lojistiğinde merkez ülke haline gelebileceği değerlendirmesinde bulundu.
Kahveci, İran’ın Türkiye üzerinden ticaret kanallarını kullanma eğiliminde olduğunu belirterek, “Türkiye hem lojistik hem de üretim açısından önemli bir merkez olabilir” dedi. İran’ın son dönemde yaşadığı kuraklık nedeniyle Türkiye’den tarımsal ürün tedarikine yönelme ihtimalinin de arttığı ifade edildi.
TÜRKİYE İÇİN “FIRSAT PENCERESİ” VURGUSU
Türkiye’nin gübre fabrikaları, lojistik altyapısı ve tarımsal üretim kapasitesiyle önemli bir avantaja sahip olduğunu söyleyen Kahveci, doğru politikalarla bu süreçten güçlenerek çıkılabileceğini dile getirdi. Ancak bu potansiyelin yeterince değerlendirildiğini düşünmediğini de sözlerine ekledi.
Kahveci, “Türkiye bu krizi iyi yönetirse hem kendi ihtiyacını karşılar hem de bölgesel bir tedarik merkezi haline gelebilir” ifadelerini kullandı.
MALİYET TARTIŞMASI VE TÜRKİYE ETKİSİ
Türkiye’de gübre ve mazotun tarımsal üretim maliyeti içindeki payının sanıldığı kadar yüksek olmadığına dikkat çeken Kahveci, toplam maliyet içinde bu kalemlerin yaklaşık yüzde 3–4 seviyelerinde olduğunu ifade etti. Ancak kamuoyunda bu kalemlerin daha büyük bir etkiye sahipmiş gibi algılandığını belirtti.
Genel ekonomik yapıda işçilik, amortisman ve işletme giderleri gibi kalemlerin çoğu zaman göz ardı edildiğini söyleyen Kahveci, bu nedenle tarım maliyetlerine ilişkin algının gerçeği tam yansıtmadığını dile getirdi.
“DOĞRU YÖNETİLEBİLİRSE TÜRKİYE KAZANABİLİR”
Kahveci, Türkiye’nin hem iç üretim kapasitesi hem de bölgesel lojistik gücü sayesinde bu süreçten avantajlı çıkabilecek ülkeler arasında yer aldığını belirterek, “Doğru politikalarla Türkiye bu krizden minimum etkiyle çıkabilir, hatta fırsata çevirebilir” ifadelerini kullandı.
Muhabir: Sümeyye Aksu
Bir yanıt yazın